Send to a friend Drukuj
Wstecz

Glosariusz papieru

A        

Azur : Aby zatuszować ewentualny brak bieli arkuszy, papiernicy dorzucają niebieskiej barwy do masy papierniczej (błękit pruski, indigo), która daje białym kartkom niebieski odcień.

B      

Balle : Francuskie wyrażenie enfant de la balle znaczy, że dziecko jest wychowywane w środowisku artystycznym swoich rodziców, od dzieciństwa widzi, jak pracują, i w przyszłości wykonuje ten sam zawód. Wyrażenie narodziło się w drukarni. Balle to nic innego, jak tampon z materiału lub ze skóry służący do powlekania farbą drukarską ilustracje na wklejce. Słowo balle oznacza również paczkę dziesięciu ryz papieru.

Brzegi : Nierówne, frędzlowane brzegi papieru świadczą o jakości kartek ręcznie wyprodukowanych. Gdyby miały być obcięte, ostrze do drewna, zostawiłoby również nierówne brzegi.

C      

Cylinder : Forma jest moczona w dużym naczyniu z sosnowego drewna z wyciętymi rowkami, które zawierają masę papierniczą zmieszaną z dużą ilością wody. Aby masa pozostała letnia, wkłada się do pieca miedziany cylinder, który utrzymuje odpowiednią temperaturę.

D        

Deska do form (papier) : W zbiorniku wypełnionym wodą oraz gumą tragakantową (łączącą dla suchych pasteli), wytwórca papieru wrzuca farbę drukarską, która układa się w określony sposób i tworzy różne formy. Za pomocą bijaka oraz grzebienia, są one w pewnym sensie ustawiane aż do otrzymania odpowiedniego efektu. Wtedy, nakłada się delikatnie na powierzchni kartkę papieru, na której odbija się motyw. Następnie następuje suszenie.

F        

Forma : Sito złożone z drewnianej ramy, na której są rozciągnięte nici oraz siatka z miedzi lub mosiądzu. Każdemu formatowi odpowiada jedna para form. Ruchoma drewniana ramka, oprawa trzymują masę papierniczą. Wraz z formą, masa jest zbierana w cylindrze. Forma i oprawa tworzą toilette.

Format : Skąd pochodzą nazwy formatów papieru? Niegdyś, motyw lub litera, będące inspiracją z życia codziennego papierni, pojawiały się jako znak wodny, nadający swoją nazwę papierowi. Można było nabyć raisin (50 x 65cm), gdyż papier był oznaczony znakiem kiści winogron, coquille (44 x 56cm), Jésus (56 x 76cm) z napisem Christ JHS, grand aigle (75 x 110cm)… Obecnie, poezję pokonał format znormalizowany, określony w Niemczech ok. 1940 roku i przyjęty we Francji w roku 1972. Ku uciesze matematyków, gdyż wszystkie formy z serii DIN A są homotetyczne. Format A0 odpowiadam 1 m2 ze stosunkiem długości do szerokości równym √2 (1,4142135) 84,1 cm x 118,9 cm, format A1 59,4cm x 84,1 cm……, le A10 2,6 cm x 3,7 cm...

G        

Gilza : Gilza jest centralny przewodem z kartonu bobiny papierowej. Jej wymiary nie mogą być dobrane przypadkowo, ponieważ każdy klient, przetwórca lub drukarz, wskazuje producentowi papieru wewnętrzną średnicę gilzy odpowiadającą jego maszynom.

Gołąb : Wytwórcy papieru polubili nazwy ptaków. Słowik oraz papuga stanowią wyposażenie zbiornika produkcyjnego (część horyzontalna oraz odchylona). Jeśli chodzi o gołębia, jest on zaznaczony w papierze. Kiedy żelatyna nie przenika do części arkusza, powoduje gołębie, które czynią papier bezużytecznym.

K    

Krajarka : Guillaume Massiquot (1797 – 1870), wytwórca noży z Issoudun, wynalazł w roku 1848 maszynę wyposażoną w ostrze do obkrawania papieru. Początkowo obsługiwana ręcznie, następnie stała się maszyną.

Krystalizacja:Aby arkusz był tak gładki jak szyba, należy ugnieść ziarno. Papier jest prasowany między cylindrami kalandra gładzącego a walcarką, włókna ulegają ściskaniu i znika chropowatość powierzchni.

L     

Lavis : Lavis polega na umieszczeniu na pędzlu do akwareli aply lub czystych albo rozcieńczonych wodą plam tuszu. Woda sprawia, że kolory są lżejsze.

M  

Mi-Teintes : Kolory półbarwione zwiększają gamę barw artystycznych. Wraz z barwieniem w masie, Canson proponuje Mi-Teintes. Papier, z dużą zawartością bawełny, prezentuje na stronie recto ziarno pszczelego gniazda, zaś na odwrocie ziarno drobniejsze dla pasteli, węgla, sangwina, oprawy lub kreatywnych zajęć plastycznych.

Miłość : Nie chodzi o papier, na którym można pisać czułe słówko, lecz o miłość farby drukarskiej… Papier jest „zakochany”, kiedy jednorodnie absorbuje farbę drukarską.

N  

Nieprzezroczystość : Większość papierów rysunkowych jest nieprzezroczysta. Jednakże, im bardziej papier jest cienki, tym bardziej jest on prześwitujący (plany, mapy, …).

O  

Obkrawanie :  : Brzegi bloków lub albumów są wyrównywane dzięki krajarce gilotynowej. Odpadki oraz okrawki są przekazywane do fabryk zajmującej się recyklingiem surowców wtórnych. A komputer, jeśli nawet wprawia nas nieraz w zły nastrój, pozwala odpowiednio dostosować i obciąć zdjęcia.

P      

Papier : Francuskie wyrażenie „faire un papier" oznacza pragnienie pracy w zawodzie dziennikarzem

Papier mâché  : i jego grafitowy kolor. Dominująca bladość, jak niekończący się arkusz papieru.

Pastele Pastel do sucha pasta, złożona z pigmentów w postaci cienko rozdrobnionego proszku, oraz ze środków wiążących (guma lub żywica), formowany w kształcie okrągłym lub kwadratowym.

Położenie : Wilgotny arkusz jest układany na filcu wełnianym z niezwykłą delikatności, aby nie został uszkodzony. Pokrywa się go drugim filcem. Czynności te są powtarzane dla wszystkich arkuszy (100 arkuszy oraz 101 filców).

Poprawa : Ponowne nałożenie farby lub poprawka jakieś namalowanej już części. Na przykład, papier do akwareli o dobrej zdolności do poprawek jest papierem, który umożliwia dokonanie w łatwy sposób retuszu, oczyszczając go wodą, za pomocą gąbki lub pędzla. Nie pozostawia śladów akwareli, a papier może być ponownie używany.

R

Rycina : Odciski tuszu na miękkiej podstawie, takiej jak papier, wykonane na matrycy, często drukowane w wielu egzemplarzach, umożliwiające artyście lepsze upowszechnienie swojego dzieła. Dürer pozostaje niekwestionowanym mistrzem w niewielkich rycinach.

Ryza :  : Ryza nie ma żadnego związku z nawigacją morską; w papiernictwie, termin pochodzący z języka arabskiego, oznacza paczkę, balot. Ryza papieru zawiera 500 kartek lub 20 arkuszy po 25 kartek.

S  

Skórka : : Cienki jak łuska cebuli… taki jest długo używany papier do wykonywania podwójnych liter za pomocą prasowania lub na maszynie do pisania przy pomocy węgla. Obecnie, te cienkie kartki, zdetronizowane przez fotokopiarki, znikają ze sklepowych półek.

Skrobacz : : Papier do rysunku, akwareli… przeważnie nie zawiera filigranów, ani znakowania skrobacza. Kółka wyciskowe z rysunkami lub z tekstem grawerowanym na uwypukleniu, drukują brzegi wilgotnego arkusza na maszynie. Odciski na wgłębieniach pozostaną na suchym papierze, co jest znakiem wytwórni oraz jakości.

Struktura : : Aspekt papieru obserwowany pod kątem przezroczystości. Regularny z jednorodną powierzchnią oraz dobrą nieprzezroczystością, nazywa się fondu; jeśli małe zbitki włókien są regularnie rozłożone, mówi się, że jest persillé, zaś kiedy zbitki są mniej lub bardziej rozłożone i tworzą cienie, mówi się, że papier jest nuageux.

Suszarnia : Drewniana suszarnia, bardzo napowietrzona, opanowała wszystkie młyny papiernicze, gdzie na naprężonych włóknach układano do suszenia kartki strona po stronie (pakiety po 5 lub 6 sztuk). Układano je bardzo delikatnie za pomocą specjalnego przyrządu w kształcie litery T. Następnie, używano drewniane kleszcze, przypominające spinacze do ubrań.

Szmata : : Wyrażenie „se battre comme des chiffonniers” oznacza dosł. „bić się jak szmaciarze”, czyli kłócić się w sposób głośny o coś lepszego (o lepszą szmatę). Niegdyś, to szmaty stanowiły tradycyjnie podstawę produkcji papieru. Ale tylko ładne, czyste o określonych cechach, takich jak grubość oraz kolor.

W  

Węgiel rysunkowy: Najstarszy ze wszystkich narzędzi do rysunku, węgiel rysunkowy, jest po prostu węglem drzewnym. Używany był już przez człowieka prehistorycznego do dekoracji ścian grot.

Z  

Zaginanie : : Francuski zwrot „Vous me plierez ces tasses”(dosł. złoży mi pani te filiżanki) wprowadzić może w zakłopotanie nie jedną ekspedientkę. Ale nie taką, która pracowała w zakładzie papierniczym lub się na zna na tym, jak wygląda produkcja papieru. Plier w tym kontekście oznacza empaqueter, czyli zapakować. Pakowano ryzy do arkuszy makulaturowych lub do grubego papieru w pracowni zwanej złamywanie.

Złamananie : Papier jest złamany odrzucony po produkcji oraz obcięciu. Aby casser le dos d’un livre (dosł. złamać grzbiet książki, czyli przełamać ją, uczynić mniej ciężką, wygodniejszą go czytania), nie musimy dopuścić do „upadku” książki. Wystarczy ją otworzyć naciskając na wnętrze oprawy; potem niewiele będzie brakować, by jej kartki zaczęły latać...

 

 

Extrait du livre « d’art et de papier » de Marie-Hélène Reynaud